تایلند را معمولا با برنج، غذاهای معروف و میوه های گرمسیری می شناسیم، اما کشاورزی این کشور بسیار متنوع تر از چیزی است که در نگاه اول به نظر می رسد. آب و هوای گرمسیری، بارندگی مناسب در بسیاری از مناطق و تنوع جغرافیایی باعث شده تایلند هم در تولید محصولات غذایی و هم در محصولات صنعتی و صادراتی کشاورزی فعال باشد.

کشت و کال – از برنج و کائوچو گرفته تا کاساوا، نیشکر، روغن پالم، آناناس و دوریان، هر کدام بخشی از اقتصاد کشاورزی این کشور را شکل می دهند. حتی بعضی محصولات تایلند، مانند دوریان و لاستیک طبیعی، در بازار جهانی اهمیت بسیار زیادی پیدا کرده اند.

اما مهم ترین محصولات کشاورزی تایلند کدامند و این کشور بیشتر چه محصولاتی تولید می کند؟

کشاورزی تایلند

برنج؛ مهم ترین محصول کشاورزی تایلند

وقتی درباره کشاورزی تایلند صحبت می کنیم، برنج اولین محصولی است که باید به آن اشاره کرد. برنج نه فقط یک محصول کشاورزی، بلکه بخش مهمی از فرهنگ غذایی و تجارت این کشور است.

تایلند انواع مختلفی از برنج تولید می کند و برنج هوم مالی یا همان برنج معطر تایلندی یکی از شناخته شده ترین محصولات آن در بازار جهانی است. برنج چسبناک نیز به ویژه در شمال و شمال شرق کشور اهمیت زیادی دارد.

اهمیت برنج در تجارت خارجی تایلند نیز قابل توجه است. طبق گزارش رسمی اداره اقتصاد کشاورزی تایلند، ارزش صادرات «برنج و محصولات برنجی» در سال 2024 به حدود 255.2 میلیارد بات رسید.

به همین دلیل، اگر بخواهیم تنها یک محصول را به عنوان نماد کشاورزی تایلند انتخاب کنیم، برنج همچنان یکی از بهترین گزینه هاست.

کائوچو؛ محصولی که تایلند را به بازار جهانی وصل کرده است

یکی از تفاوت های مهم کشاورزی تایلند با بسیاری از کشورهای آسیایی این است که بخش بزرگی از زمین های کشاورزی آن به محصولات صنعتی اختصاص دارد.

کائوچوی طبیعی نمونه مهمی از این محصولات است. درختان لاستیک بیشتر در مناطق گرم و مرطوب جنوب تایلند رشد می کنند و شیره آنها پس از فرآوری به انواع محصولات لاستیکی تبدیل می شود.

لاستیک طبیعی تایلند کاربردهای فراوانی دارد؛ از تولید تایر خودرو و قطعات صنعتی گرفته تا دستکش و محصولات پزشکی.

این محصول از نظر صادرات نیز بسیار مهم است. گزارش رسمی صادرات کشاورزی تایلند، ارزش صادرات کائوچوی طبیعی و محصولات آن را در سال 2024 بیش از 270 میلیارد بات اعلام کرده است.

بنابراین کائوچو را نمی توان صرفا یک محصول جانبی کشاورزی تایلند دانست؛ این محصول یکی از پایه های تجارت کشاورزی کشور است.

کاساوا؛ ریشه ای ساده با کاربردهای فراوان

کاساوا شاید برای بسیاری از مخاطبان ایرانی محصولی کمتر شناخته شده باشد، اما در تایلند اهمیت اقتصادی زیادی دارد.

ریشه کاساوا سرشار از نشاسته است و پس از فرآوری می تواند برای تولید نشاسته، خوراک دام و محصولات صنعتی مورد استفاده قرار گیرد. بخشی از تولید این محصول نیز به بازار صادرات اختصاص پیدا می کند.

اداره اقتصاد کشاورزی تایلند کاساوا را در گروه محصولات اصلی کشاورزی کشور قرار داده و برای آن آمار مستقل سطح زیر کشت، برداشت، تولید و عملکرد منتشر می کند.

جالب است بدانیم کاساوا فقط یک محصول غذایی نیست. همین قابلیت تبدیل شدن به ماده اولیه صنعتی باعث شده اهمیت آن در اقتصاد کشاورزی تایلند بسیار بیشتر از ظاهر ساده این گیاه باشد.

نیشکر؛ پشتوانه صنعت شکر تایلند

نیشکر یکی دیگر از محصولات مهم تایلند است که ارتباط نزدیکی با صنایع غذایی و کارخانه های قند دارد.

بخش قابل توجهی از نیشکر تولید شده در مزارع به کارخانه ها منتقل می شود و از آن شکر و محصولات جانبی مختلف تولید می شود. تفاله نیشکر نیز می تواند در صنایع مختلف و تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد.

تایلند در بازار جهانی شکر نیز کشور مهمی محسوب می شود. در سال 2024، ارزش صادرات شکر و محصولات مرتبط با آن به کشورهای عضو آسه آن حدود 64.9 میلیارد بات رسید.

به همین دلیل، نیشکر را باید در میان محصولات مهم کشاورزی و صنعتی تایلند قرار داد.

روغن پالم؛ محصول مهم مناطق گرم و مرطوب

نخل روغنی بیشتر در مناطقی رشد می کند که گرما و رطوبت بالایی دارند. به همین دلیل جنوب تایلند یکی از مناطق مهم تولید این محصول است.

میوه نخل روغنی پس از برداشت به کارخانه های فرآوری منتقل می شود و روغن پالم از آن استخراج می شود. این روغن در صنایع غذایی، تولید محصولات مختلف و برخی کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد.

اهمیت روغن پالم در حدی است که اداره اقتصاد کشاورزی تایلند برای آن آمار مستقل تولید، سطح زیر کشت و عملکرد منتشر می کند.

ذرت؛ محصولی مهم برای خوراک دام

ذرت نیز در کشاورزی تایلند جایگاه قابل توجهی دارد، به ویژه ذرت دانه ای که بخش مهمی از آن برای صنعت خوراک دام استفاده می شود.

داده های رسمی تایلند برای ذرت، سطح زیر کشت، سطح برداشت، تولید و عملکرد در هکتار را به صورت جداگانه ثبت می کند.

بنابراین اهمیت ذرت در تایلند فقط به مصرف مستقیم غذایی محدود نمی شود و ارتباط آن با صنعت دام و طیور نیز بسیار مهم است.

آناناس؛ یکی از میوه های معروف تایلند

تایلند فقط کشور محصولات زراعی نیست. بخش باغبانی نیز سهم مهمی در کشاورزی آن دارد.

آناناس یکی از محصولات شناخته شده تایلند است و علاوه بر مصرف تازه، در صنایع فرآوری میوه نیز کاربرد دارد. آناناس کنسروی و فرآورده های مختلف آن سال هاست در تجارت کشاورزی تایلند حضور دارند.

در آمار رسمی کشاورزی تایلند نیز آناناس در گروه درختان و محصولات میوه ای قرار گرفته است.

دوریان؛ ستاره جدید صادرات میوه تایلند

اگر برنج نماد سنتی کشاورزی تایلند باشد، دوریان را می توان یکی از ستاره های جدید صادرات کشاورزی این کشور دانست.

دوریان در سال های اخیر به محصولی بسیار ارزشمند در تجارت میوه تایلند تبدیل شده است. تقاضای بالای بازارهای آسیایی، به ویژه چین، باعث شده تولید و صادرات این میوه اهمیت اقتصادی زیادی پیدا کند.

طبق گزارش رسمی صادرات کشاورزی تایلند، در سال 2024 صادرات گروه «میوه و محصولات میوه ای» بیش از 309.5 میلیارد بات ارزش داشت و دوریان به تنهایی حدود 158.3 میلیارد بات از این ارزش را تشکیل داد.

این رقم نشان می دهد که دوریان فقط یک میوه محبوب در بازارهای جنوب شرق آسیا نیست؛ بلکه به یکی از مهم ترین محصولات صادراتی کشاورزی تایلند تبدیل شده است.

لونگان و دیگر میوه های گرمسیری

لونگان، منگوستین، رامبوتان، نارگیل و برخی دیگر از میوه های گرمسیری نیز در مناطق مختلف تایلند تولید می شوند.

این تنوع نتیجه شرایط اقلیمی کشور است. در مناطق گرم و مرطوب، امکان تولید طیف وسیعی از میوه های استوایی وجود دارد و همین موضوع به تایلند اجازه داده در بازار جهانی میوه جایگاه قابل توجهی پیدا کند.

در واقع یکی از ویژگی های جالب کشاورزی تایلند این است که در کنار محصولات عمده ای مانند برنج و کائوچو، محصولاتی با ارزش افزوده بالا مانند دوریان نیز تولید می کند.

سویا، نارگیل و سبزیجات

فهرست محصولات کشاورزی تایلند به چند محصول معروف محدود نمی شود. سویا، نارگیل، سیر، موسیر، پیاز، سیب زمینی، گوجه فرنگی، ذرت شیرین و ذرت کوچک نیز در آمار رسمی کشاورزی این کشور دیده می شوند.

این تنوع نشان می دهد کشاورزی تایلند ترکیبی از محصولات زراعی، محصولات صنعتی، میوه های گرمسیری و سبزیجات است.

چرا کشاورزی تایلند اینقدر متنوع است؟

یکی از دلایل اصلی، موقعیت جغرافیایی و آب و هوای این کشور است. تایلند مناطق کشاورزی متنوعی دارد؛ از دشت های مناسب برای تولید برنج گرفته تا مناطق گرم و مرطوب جنوب که برای کائوچو و نخل روغنی مناسب هستند.

از طرف دیگر، کشاورزی تایلند ارتباط نزدیکی با صنایع غذایی و صادرات دارد. بسیاری از محصولات قبل از صادرات فرآوری می شوند. به همین دلیل محصولی مانند کاساوا یا نیشکر فقط به شکل خام ارزش ندارد و زنجیره ای از صنایع فرآوری در اطراف آن شکل گرفته است.

مهم ترین محصولات کشاورزی تایلند در یک نگاه

اگر بخواهیم مهم ترین محصولات کشاورزی تایلند را به شکل ساده دسته بندی کنیم، تصویر کلی چنین است:

محصولات زراعی: برنج، کاساوا، نیشکر، ذرت، سویا

محصولات صنعتی: کائوچوی طبیعی، نخل روغنی

میوه های مهم: دوریان، آناناس، لونگان، منگوستین، رامبوتان، نارگیل

سبزیجات و محصولات باغی: سیر، موسیر، پیاز، سیب زمینی، گوجه فرنگی، ذرت شیرین

البته میزان اهمیت این محصولات یکسان نیست و باید بین تولید داخلی، سطح زیر کشت و ارزش صادراتی تفاوت قائل شد. برای مثال دوریان ممکن است از نظر ارزش صادراتی بسیار چشمگیر باشد، اما برنج همچنان نقش بسیار بنیادی تری در ساختار کشاورزی و غذایی تایلند دارد.

بیشتر بخوانید: 

گردشگری جنسی در تایلند/ هزینه ها و مکان های معروف (راهنمای کامل ۱۴۰۵)

کشاورزی تایلند را نمی توان فقط با برنج یا میوه های گرمسیری تعریف کرد. این کشور یک سبد کشاورزی متنوع دارد که در آن برنج، کائوچو، کاساوا، نیشکر، روغن پالم و ذرت در کنار محصولاتی مانند آناناس، دوریان و لونگان قرار گرفته اند.

نکته جذاب درباره تایلند این است که بعضی محصولات آن از مزرعه مستقیما به بازار مصرف نمی روند، بلکه وارد زنجیره بزرگی از صنایع غذایی، تولید نشاسته، قند، روغن، لاستیک و فرآوری میوه می شوند. همین ارتباط میان کشاورزی و صنعت، یکی از دلایل اهمیت تایلند در بازار جهانی محصولات کشاورزی است.